BetonZakboek 2027

hfst. 3  -HULPSTOFFEN-

Cement&BetonCentrum logo

Klik om terug te gaan naar overzichtspagina

INHOUDSOPGAVE

3.1 Introductie

Een hulpstof is een grondstof voor beton die in kleine hoeveelheden gedurende het mengen van de grondstoffen wordt toegevoegd om de eigenschappen van de beton-specie of verhard beton te wijzigen. De dosering mag in principe niet hoger zijn dan 5 % (m/m) t.o.v. de hoeveelheid cement.
Een hulpstof kan een poeder of een vloeistof zijn. In het geval van een vloeistof moet het watergehalte worden meegenomen bij de berekening van de water-cementfactor wan-neer in totaal meer dan 3 liter vloeibare hulpstof per m3 betonspecie wordt gedoseerd.
Veruit de meeste betonspecie, van aardvochtig tot zelfverdichtend, bevat een of meer hulpstoffen. Meestal gaat het dan om een plastificeerder of superplastificeerder of een combinatie van verschillende plastificeerders en/of superplastificeerders.
In de oude Nederlandse betonnorm NEN 5950 was voorgeschreven dat consistentie-gebied 4 (zetmaat ≥ 160 mm) alleen mocht worden bereikt door toepassing van een superplastificeerder. Een dergelijke eis staat niet in NEN-EN 206, maar in de praktijk is het wel verstandig om de verwerkbaarheid van betonspecie zonder hulpstof te beperken tot de consistentieklassen S3 en lager.

3.2 Soorten hulpstoffen en eisen

De eisen voor hulpstoffen zijn vastgelegd in twee Europese normen:

  • EN 934-1 Hulpstoffen voor beton, mortel en injectiemortel – Deel 1: Algemene eisen
  • EN 934-2 Hulpstoffen voor beton, mortel en injectiemortel – Deel 2: Hulpstoffen voor beton – Definities, eisen, conformiteit, markering en aanduiding.

EN 934-1 geeft toleranties ten aanzien van diverse door de producent te declareren eigen­schappen, zoals het alkaligehalte, het chloridegehalte, de volumieke massa en de pH. Verder bevat deze norm een lijst van actieve bestanddelen die in hulpstoffen mogen zitten zonder dat nader onderzoek nodig is naar een eventueel corrosie-bevorderende werking. In deze lijst staan onder andere de bekende grondstoffen voor plastificeerders en super­plastificeerders zoals polycarboxylaten, melamine formaldehyde sulfonaat, ligno­sulfonaat en naftaleen formaldehyde sulfonaat.

Calciumchloride, een bekende en effec­tieve bindings- en verhardingsversneller (voor ongewapend beton) staat uiteraard niet in de lijst. Calciumchloride en op chloriden gebaseerde hulpstoffen mogen volgens NEN-EN 206 ook niet worden toegevoegd aan beton dat wapening, voorspanstaal of andere ingesloten metalen bevat.

EN 934-2 geeft een indeling van hulpstoffen op basis van hun hoofdwerking, waarbij aan die hoofdwerking eisen worden gesteld.

Tabel 3.1 Eigenchappen hulpstoffen

De hulpstoffen mogen niet meer dan 2 % V/V extra lucht inbrengen ten opzichte van het referentiebeton (uitgezonderd uiteraard luchtbelvormers).

3.3 Aandachtspunten gebruik hulpstoffen

3.3.1 Plastificeerders en superplastificeerders

Tabel 3.2 Plastificeerders en superplastificeerders

3.3.2 Luchtbelvormers

Tabel 3.3 Luchtbelvormers

3.3.3 Vertragers en versnellers

Tabel 3.4 Vertragers en versnellers